طرح جامع يکپارچهسازي کتابخانههاي وابسته به وزارت علوم، تحقيقات و فنآوري به منظور سهولت و دسترسپذيري و ايجاد زمينه بازيابي سريع و مناسب منابع اطلاعاتي پيشنهاد شده است، که از ديدگاه انتخاب، فراهمآوري، سازماندهي، اشاعه و بازيابي اطلاعات حائز اهميت است. چرا که از اين طريق ميتوان به انتخاب و فراهمآوري آگاهانه اطلاعات پرداخت و کاربران را در جهت بازيابي صحيح مدارک هدايت کرد.
گامهاي اجرايي طرح جامع يکپارچهسازي خدمات کتابخانههاي وزارت علوم عبارتند از:
گام اول: استقرار نرمافزار پايه کتابخانه ديجيتال (Digilib Suite) در کتابخانههاي وابسته به وزارت علوم.
گام دوم: استقرار نرمافزار خدمات کتابخانه ديجيتال پورتال کتابخانه (SIS Portal) در شبکه جهاني وب.
استقرار نرمافزار پايه کتابخانه ديجيتال Digilib Suite در کتابخانههاي وابسته به وزارت علوم
در فاز اول طرح جامع يکپارچهسازي کتابخانههاي وزارت علوم، تمام مراکز تابعه نياز به ارتقاء و مجهز شدن به امکانات ديجيتال را دارند. در واقع در اين مقطع، نرمافزار پايه فعلي (Winlib2000) آنها با نرمافزار پايه کتابخانه ديجيتال پارس آذرخش (Digilib Suite) جايگزين ميگردد. به دليل انعطافپذيري بالا در معماري نرمافزارهاي پيشين، نيازي به تبديل دادهها وجود ندارد. فقط نيازهايي چون ديجيتال نمودن منابع و ... براي آنان مطرح است. در اين طرح، نرمافزار Digilib Suite ميتواند به دو روش متمرکز و غيرمتمرکز در مراکز استقرار يابد.
در الگوي متمرکز، بخش Server نرمافزار در Main Server و Clientهاي جستجو و امانت در کتابخانههاي تابعه نصب ميگردند. به اين ترتيب عمليات ورود، تصحيح و ذخيرهسازي اطلاعات در Main Server انجام ميپذيرد. کتابخانههاي تابعه امکان جستجو در همه اطلاعات و امانت مدارک خود را دارند. در اين الگو مراکز اقماري از يک Sub Server خاص بهره ميگيرند که وظيفه اين سرويسدهنده فرعي شناساندن آن واحد به Main Server و فعال شدن آن در شبکه است. از مزاياي مهم اين الگو هماهنگي و يكدستي در سياستهاي آرايش و ويرايش اطلاعات است که موجب افزايش ميزان دقت بازيابي مدارک ميگردد. از سوي ديگر، استفاده از اين الگو سبب ميشود تا کتابخانههاي اقماري هيچگونه دخالتي در زمينه فهرستنويسي و تصحيح و ذخيره اطلاعات نداشته باشند و اين امر موجب وابستگي کتابخانههاي اقماري به کتابخانه مرکزي شده و مانع توسعه تواناييهاي کتابخانههاي اقماري در اين زمينه ميگردد.
در الگوي دوم طرح جامع يکپارچهسازي کتابخانههاي وابسته به وزارت علوم، نرمافزار Digilib Suite در مراکز وابسته به وزارت علوم به روش غيرمتمرکز نصب ميگردد. در اين الگو در هر کتابخانه، Server نرمافزاري وجود دارد و به هر Server تعداد نامحدودي Client متصل ميشود. Clientها علاوه بر اتصال به Server خود، ميتوانند به Serverهاي مراکز ديگر موجود در اين شبکه نيز اتصال يابند و بسته به سطح دسترسي خود از آن بهره گيرند. کاربرد اين الگو در کتابخانهها يا واحدهاي اطلاعرساني است که داراي مراکز اقماري هستند و سياست سازماني آن مراکز بر اين است که هر واحد مديريت اطلاعات خود را به صورت مستقل انجام دهد. به عبارت سادهتر کاربري از واحد اقماري A بتواند واحدهاي اقماري ديگر را ببيند و از بانک اطلاعاتي آنها استفاده کند. از مزاياي مهم اين الگو، استقلال کتابخانهها در بررسي و تعيين نيازهاي مراجعان کتابخانه و پاسخگويي به آنها از طريق اصلاح و تکميل منابع موجود در نرمافزار است.
استقرار نرمافزار خدمات کتابخانه ديجيتال - پورتال کتابخانه (SIS Portal) در شبکه جهاني وب
پورتال کتابخانههاي وزارت علوم با هدف ارائه خدمات کتابخانهاي و اطلاعرساني ايجاد ميگردد و امکان مديريت محتوا و اطلاعات را فراهم ميآورد. پورتال توليد شده، مجموعه متنوعي از وبسايتها است كه وبسايتهاي كوچك داخلي براي همكاريهاي درون سازماني، تا سايتهاي اينترنتي براي ارتباط با پژوهشگران و محققين را شامل ميشود. به صورت كلي پورتال، اطلاعات، سيستمها و خدمات مرتبط را يكپارچه کرده و پيچيدگي خدمات و اطلاعات را با ارائه يك رابط واحد براي كاربر تسهيل ميكند. در واقع اين پورتال به كاربردهاي كار گروهي و يكپارچگي سيستمها ميپردازد. به عبارت ديگر اين پورتال دسترسي پرسنل به اطلاعات و محيط كاري لازم براي انجام كار آنها و همچنين دسترسي به سيستمهاي سازماني را فراهم كرده و كنترل ميكند.
شرکت پارس آذرخش اميدوار است با استفاده از پورتال، هماهنگيهاي مناسبي در خصوص فرآيندهاي سازماني کتابخانههاي وابسته به وزارت علوم، تحقيقات و فنآوري بوجود آورده، بازدهي كاركنان اين مراکز را بالا برده و ارتباط با مراجعان و محققان را در اين مراکز تقويت كند.